Toplama mı, Çıkarma mı? Çocuğunuzun Doğal Eğilimine Göre Alışkanlık Rehberi

Ekrem Başarı
19 Oca
2 dakikada okunur

Her Pazartesi, üretkenlik ve rutinler üzerine taze bir bakış açısı paylaşıyorum. Hafta #30’da odak noktamız, çocuklarda (ve aslında kendimizde) alışkanlık kazandırmanın en az konuşulan ama en etkili yöntemi: Toplama Karşı Çıkarma Stratejisi.

Yeni bir alışkanlık kazanmaya çalışırken genellikle hep "eklemeye" odaklanırız. Peki ya çocuğunuzun beyni "eksiltmeye" daha yatkınsa?

İki Farklı Zihin Yapısı: Hangisi Sizsiniz?

İnsanlar alışkanlık değiştirirken genelde ikiye ayrılır. Kendinizi ve çocuğunuzu şu basit testle değerlendirin:

Ekleyiciler: Hayatına yeni bir şey dahil etmeyi daha kolay bulurlar. (Örn: "Her gün 15 dakika spor yapacağım.")
Çıkarıcılar: Hayatından bir şeyi kesip atmayı veya kısıtlamayı daha etkili bulurlar. (Örn: "Artık akşam yemeklerinden sonra tatlı yemeyeceğim.")

Kısa bir itiraf: Ben bir "çıkarıcıyım". Sağlıksız gıdaları hayatımdan tamamen çıkarmak benim için kolaydı, ancak spor salonuna gitme rutinini "eklemek" için devasa bir irade gücü harcamam gerekti. Çocuğunuzun hangi tarafa yatkın olduğunu bilmek, onunla çatışmak yerine onun doğasıyla iş birliği yapmanızı sağlar.

Strateji 1: "Ekleyici" Çocuklar İçin Pozitif İnşa

Bu gruptaki çocuklar, yapılacaklar listesine yeni görevler eklemekten veya bir "zinciri kırmama" motivasyonundan beslenirler.

Yaklaşım: Mevcut bir rutinin üzerine yeni bir halka ekleyin.
Örnek: "Akşam yemeğinden hemen sonra 10 dakika kitap okuyalım."
Neden İş Yarar? Bu çocuklar gelişim hissini ve yeni bir şey başarma duygusunu severler.

Strateji 2: "Çıkarıcı" Çocuklar İçin Sadeleştirme

Bu çocuklar için "fazlalıklar" dikkat dağıtıcıdır. Onlar için alışkanlık kazandırmak, hedefe giden yoldaki engelleri temizlemektir.

Yaklaşım: Seçenekleri azaltın ve odaklanmayı kolaylaştıracak sınırlar çizin.
Örnek: "Çalışma masanda sadece o an çözdüğün test kitabı kalabilir, diğer her şeyi kaldıralım."
Neden İş Yarar? Zihinsel gürültü azaldığında, bu çocuklar doğal olarak yapmaları gereken işe yönelirler.

"Çıkararak Eklemek": Kitap Okuma Örneği

Ebeveynlerin en çok zorlandığı konulardan biri akşam kitap okuma alışkanlığıdır. Eğer çocuğunuz "ekleme" yapmaya dirençliyse, çıkarma yöntemini kullanarak onu hedefe yönlendirebilirsiniz.

Biz evde akşam saatlerini şu şekilde sadeleştirdik:

Akşam yemeği ve duş sonrasında;

Çıkarma: Televizyon, tablet ve gürültülü oyuncakları çıkardık.

Sonuç: Ortamda yapılabilecek en eğlenceli ve serbest aktivite olarak sadece "kitap okumak" kaldı.

Burada çocuğu kitap okumaya zorlamadık; kitap okumanın önündeki rakipleri (ekran vs.) sahneden çıkardık. Yol temizlenince, çocuk o yolda yürümeye başlar.

Ebeveynler İçin 3 Uygulama Adımı

Doğal Eğilimi Gözlemleyin: Çocuğunuz "Artık şunu yapmayacağız" dediğinizde mi daha uyumlu, yoksa "Hadi şuna başlayalım" dediğinizde mi?
Güçlü Yönle Başlayın: Yeni bir beceri kazandırırken çocuğun direncinin en düşük olduğu yöntemi seçin. Başarı hissi, motivasyonun yakıtıdır.
Esnek Bir Rehber Olun: Bu kategoriler kesin çizgiler değildir. Bazen bir ödevi bitirmek için "ekleme" (mola eklemek), bazen de "çıkarma" (masayı boşaltmak) gerekebilir.

Özetle;

Hedefimiz aynı: Düzenli, öğrenmeye açık ve mutlu bir çocuk. Ancak o hedefe giden yol, her çocuğun beyninde farklı çizilmiştir. Çocuğunuzun bir "ekleyici" mi yoksa "çıkarıcı" mı olduğunu keşfetmek, ebeveynlik yolculuğunuzdaki gereksiz sürtünmeleri azaltacaktır.

Ekrem BAŞARI

Eğitim DANIŞMANI

Matematik KULÜBÜ