"Başarısızlık Döngüsü" ve Psikolojik Maliyet | Motivasyonu Güvence Altına Almak

Ekrem Başarı
17 saat önce
2 dakikada okunur

Yeni bir alışkanlık edinme kararı alındı. İlk günler harika gidiyor, enerji yüksek. Ama birkaç hafta sonra o ateş sönüveriyor. Tanıdık bir senaryo.

Heyecan ve Motivasyon: Aynı Şey Değiller

Heyecan ve motivasyon farklı kavramlardır, ancak bir alışkanlığın erken aşamalarında kolayca karıştırılabilirler.

Heyecan, kısa mesafe koşucusunu güçlendiren enerji gibidir: güçlü ve anında kullanılabilir, ama kısa sürede tükenme tehlikesi altındadır.

Motivasyon ise maraton koşucusunu güçlendiren enerji gibidir: anlık patlaması daha azdır, ama çok daha uzun süre dayanabilir.

Heyecan, yeni bir alışkanlığın ilk bir veya iki haftasını atlatmaya yeter ama özünde bunun ötesinde kişiyi taşıyamaz. Daha ileri gitmek için gerçek motivasyona ihtiyaç var.

Başarısızlık Döngüsünden Kaçınmak

Motivasyonu baştan anlamamak ve doğrulamamak, tehlikeli bir döngüye yol açar.

Birkaç hafta boyunca yeni alışkanlık için yoğun çaba, ardından ilginin kaybolması, vazgeçmenin getirdiği kötü hisler ve sonunda gelecekteki alışkanlıklara karşı artan isteksizlik ve karamsarlık.

Bu kalıptan kaçınmak gerekir.

Eğer bir alışkanlık sürdürülmeyecekse, hiç başlamamak daha iyidir. Alışkanlık edinmede başarısızlık döngüsü uzun vadede zararlıdır. Hiç şansı olmayan bir alışkanlığa harcanan zaman, başarılı olacak ve doğru şekilde motive edilmiş bir alışkanlığa harcanabilirdi.

Gözü Kara Bir Dürüstlük

Yeni bir alışkanlık oluşturmanın ilk somut adımı, o alışkanlığa çekilmenin gerçek nedenini anlamaktır. Bu aşamada kişinin kendine karşı acımasızca dürüst olması kritik öneme sahiptir.

Bu örnek üzerinden düşünürüm:

Sağlık önemli olduğu ve aile için olabildiğince uzun yaşamak istendiği için sağlıklı beslenme alışkanlığı edinmek, zor zamanlarda kişiyi ayakta tutacak bir motivasyondur.
Öte yandan, bir arkadaşın kilo hakkındaki olumsuz yorumu nedeniyle sağlıklı beslenmeye yönelmek, muhtemelen uzun süre dayanacak bir motivasyon değildir.

İlgili makale: Özgüven Sandığınız Şey, Aslında Çocuğunuzun En Büyük Savunma Mekanizması Olabilir mi?

Sor: Bir Ay Sonra, Bir Yıl Sonra

Bu asla unutulmamalı!

Alışkanlığın başlangıcında heyecan baskın güç olacaktır, ancak bu zamanla azalacak ve gerçek motivasyona güvenmek gerekecektir.

Bu alışkanlığın sürdürülüp sürdürülemeyeceğini anlamak için şu soruların yanıtlanması gerekir:

Enerji düşükken de bu davranış yapılacak mı? (Yorgun, stresli veya keyifsiz bir günde bile.)
Bu alışkanlık, sonuçlarını kimse görmezken de uygulanacak mı? (Övgü, takdir veya dış baskı olmadan.)
Hayatta bir şeyler ters gittiğinde, bu alışkanlık ilk vazgeçilecek şey mi olacak? (Cevap evetse, muhtemelen sürdürülebilir değildir.)

Bu sorulara verilen yanıtlar, motivasyonun gerçek gücünü ortaya koyar. Eğer tablo olumsuzsa, ya alışkanlığa başlamamak ya da en azından yoğunluğunu azaltmak mantıklı olabilir.

Belki motivasyon dondurma yemekten kaçınmak için yeterli olacaktır, ancak tüm fast food'u kesmek için yeterli olmayacaktır. Durum buysa, dürüst olmak ve alışkanlığı buna göre boyutlandırmak gerekir.

Küçük Başarılar, Büyük Kazanımlar

Hayatın çoğu alanında "denemek ve başarısız olmak, hiç denememekten iyidir" prensibi geçerlidir. Ancak alışkanlıklarda durum biraz farklıdır.

Daha kolay bir alışkanlıkta başarılı olmak ve oradan itibaren üzerine inşa etmek çok daha etkili bir stratejidir.

Bir alışkanlık için yeterli motivasyon hissedilmediğinde, farklı bir alışkanlık seçmek daha akıllıca olabilir. Terk edilen alışkanlık daha sonra, hazır hissedildiğinde tekrar değerlendirilebilir.

Üretken alışkanlıklar serimizin #32. haftasının özeti "Heyecan yola çıkarır, ama hedefe ulaştıran motivasyon ve kurulan sistemlerdir".